top-image.png
Indywidualna Specjalistyczna Praktyka Lekarska
lek. med. Jerzy Skotnicki
Ginekolog - Położnik, Cytolog
Asystent Prywatnego Szpitala Położniczo-Ginekologicznego Ujastek

tel. kom. (0) 506 670 083
os. Słoneczne 11 (ul. S. Żeromskiego 11), Kraków-Nowa Huta
Z księgi gosci
Aleksandra
Serdeczne podziękowania za opiekę podczas mojej ciąży. Szczerze polecam Pana doktora.
więcej...
Ostatnio dodane:

Klasyfikacja Papanicolau i system Bethesda
W dzisiejszych czasach, badanie to jest rutynowym wykonywanym przez wszystkich lekarzy ginekologów, a więc szeroko dostępne  i tanie  Niestety same chęci przeprowadzenia badania nie wystarczą. Musimy wiedzieć nie tylko po co i kiedy należy je wykonywać, ale przede wszystkim kto i w jaki sposób je wykonuje, bowiem w dalszym ciągu nie tylko w Polsce, ale i na świecie notuje się dużą liczbę wyników fałszywie dodatnich i ujemnych.
Klasyfikacja Papanicolau i system Bethesda

Celem badania cytologicznego rozmazów z części pochwowej szyjki macicy jest ocena- czy złuszczające się komórki są prawidłowe czy patologiczne. W rozmazach obok komórek nabłonkowych pochodzących z tarczy i kanału szyjki macicy, a niekiedy nawet z jamy macicy występują też z reguły komórki nienabłonkowe (np. krwinki czerwone, limfocyty czy komórki zapalne). To właśnie te komórki, a także komórki martwicze i resztki cytoplazmy określane jako tło rozmazów, dostarczają informacji co do odpowiedzi tkanki pacjentki na toczący się proces patologiczny. Ocena tła ma znaczenie pomocnicze i pozwala na uściślenie rozpoznania cytologicznego i tak np. obecność komórek nieprawidłowych (atypowych) na tzw. "czystym" tle świadczy najczęściej o procesach przedinwazyjnych (wczesnych), natomiast tzw. "brudne" tło może przemawiać za bardziej zaawansowanym okresem choroby. Badanie cytologiczne szyjki macicy jest znakomitym badaniem profilaktycznym, pozwala bowiem, zakładając duże doświadczenie cytologa na wykrycie w rozmazie komórek nowotworowych pochodzących z szyjki, a niejednokrotnie i z jamy macicy już w bardzo wczesnym stadium. Wartość tej metody zależy od umiejętności oceny i interpretacji zmian morfologicznych oraz prawidłowej klasyfikacji zmian, która jest cenną informacją dla lekarza prowadzącego o dalszym kierunku leczenia oraz terminie następnego badania.
W cytologii ginekologicznej najszerzej przyjęta była, a w Polsce nadal stosowana klasyfikacja Papanicolau.

Współczesna interpretacja tego podziału jest następująca:

Grupa I - w rozmazie stwierdza się prawidłowe komórki powierzchownych warstw nabłonka wielowarstwowego płaskiego tarczy szyjki macicy, komórki gruczołowe z kanału szyjki oraz pojedyncze komórki zapalne.

Grupa II - w rozmazie obok komórek stwierdzanych w grupie I-szej widać liczne komórki zapalne, komórki nabłonkowe wykazujące zmiany zwyrodnieniowe oraz komórki pochodzące z procesów regeneracyjnych. Grupa ta obejmuje bardzo szerokie spektrum zmian i dlatego winno się okreslić charakter zmiany na podstawie stwierdzonego obrazu morfologicznego, np. zapalenie czy proces regeneracyjny (reparacyjny). W przypadku zapalenia wprawny cytolog potrafi określić czynnik wywołujący zapalenie. W większości takich przypadków należy zaproponować badanie kontrolne po przeprowadzeniu leczenia przeciwzapalnego. W grupie II-giej nie stwierdza się komórek dysplastycznych czy nowotworowych. Grupa II-ga bardzo często występuje u pacjentek z nadżerką.
Grupa III - W rozmazie widać komórki z cechami dysplazji. Ponieważ określenie to obejmuje szerokie spektrum zmian, a ponadto w zależności od ich nasilenia i wieku pacjentki postępowanie lecznicze jest zróżnicowane, cytolog powinien każdorazowo określić jakiemu nasileniu dysplazji odpowiada stwierdzony obraz cytologiczny - małemu, średniemu czy dużemu. Jest to istotne między innymi dlatego, że zmiany o charakterze dysplazji małego stopnia są niekiedy wynikiem silnego odczynu zapalnego i mogą się cofnąć bez śladu po leczeniu przeciwzapalnym. Dalsze postępowanie diagnostyczne (np. pobranie wycinków z szyjki macicy) i lecznicze (np. elektrokonizacja szyjki) wdraża się wówczas, gdy zmiany utrzymują się przez kilka miesięcy mimo zastosowanego leczenia.

Grupa IV - w rozmazie stwierdza się komórki o cechach raka płaskonabłonkowego przedinwazyjnego.

Grupa V - w rozmazie stwierdza się komórki nowotworowe odpowiadające rakowi płaskonabłonkowemu naciekającemu szyjki macicy lub innemu nowotworowi złośliwemu szyjki lub trzonu macicy.

Cytologia grupy III-jest sygnałem dla lekarza i aby po zdiagnozowaniu przyczyny poddać  ją szybkiemu leczeniu i ponowić badanie cytologiczne

Cytologia grupy IV i V wymaga natychmiastowej dalszej diagnostyki. Ostateczne rozpoznanie można ustalić na podstawie badania histopatologicznego materiału pobranego z szyjki macicy

Klasyfikacja Papanicolau powstała w początkach rozwoju cytologii klinicznej i obecnie jest niestety uważana za niewystarczającą w przekazywaniu istotnych z klinicznego punktu widzenia informacji pomiędzy cytologiem a ginekologiem. Dzieje się tak dlatego, że nie odzwierciedla ona współczesnych poglądów na nowotwory szyjki macicy, a także nie uwzględnia licznych zmian nienowotworowych tego narządu. Dlatego też w miejsce klasyfikacji Papanicolau Narodowy Instytut Onkologii USA w Bethesda zaproponował klasyfikacje, którą określa jako system Bethesda. Przy podawaniu wyniku. cytologicznego system Bethesda zaleca: określenie czy rozmaz zawiera odpowiedni materiał do oceny (świadczy o tym ilość materiału oraz obecność komórek z kanału szyjki macicy, gdzie najczęściej podstępnie rozwija się 70% raków szyjki macicy), ogólne stwierdzenie czy obraz cytologiczny jest prawidłowy czy nie oraz dokładny opis stwierdzanych zmian zgodnie z obowiązującą terminologią ( określenie rodzaju zakażenia, zmian reparacyjnych, obecności nieprawidłowych komórek nabłonkowych, komórek innych nowotworów oraz ocenę stanu hormonalnego pacjentki).

Klasyfikacja nieprawidłowości komórek nabłonkowych w systemie Bethesda

komórki nabłonka płaskiego,

  • atypowe komórki nabłonka płaskiego(ASC)
  • o nieokreslonym znaczeniu(ASC—US)
  • niewylkuczające  zmian śródnabłonkowych nabłonka płaskiego dużego stopnia(HSIL-ASC-H) ,zmiany śródnabłonkowe nabłonka płaskiego małego stopnia(LSIL)
  • w tym zakażenie ludzkim wirusem brodawczaka,łagodna dysplazja oraz śródnabłonkowa neoplazja     
  • szyjki macicy(CIN stopnia 1),zmiany śródnabłonkowe nabłonka płaskiego dużego stopnia(HSIL)
  • w tym dysplazja średniego i dużego stopnia,rak przedinwazyjny,CIN2,CIN3,rak płaskonabłonkowy
komórki nabłonka gruczołowego,atypowe komórki
  • gruczołowe(AGC)-endocerwikalne,endometrialne lub bliżej nieokreślone,atypowe komórki
  • gruczołowe prawdopodobnie nowotworowe,przedinwazyjny rak gruczołowy(AIS)kanału szyjki macicy,rak gruczołowy

Nie tylko komórki rakowe


Doświadczony cytolog swoim wprawnym okiem potrafi dojrzeć na niewielkim szkiełku nie tylko komórki nabłonkowe. W rozmazanym na szkiełku komórkowym gąszczu dostrzec można bakterie, grzyby, pierwotniaki i zmiany charakterystyczne dla niektórych wirusów. Najważniejsze z nich to:

flora fizjologiczna pochwy:

  • pałeczki kwasu mlekowego
  • Corynebacterium

flora bakteryjna zewnątrzpochodna (większość tych bakterii dostaje się do pochwy w czasie stosunku):
  • Haemophilus vaginalis
  • Leptothrix
  • dwoinki rzeżączki
  • prątki gruźlicy
  • promieniowce (występujące często u kobiet stosujących domaciczne wkładki antykoncepcyjne)

pierwotniaki:

  • rzęsistek pochwowy

grzyby:
  • Candida albicans

wirusy:
  • wirus Herpes simplex typu II (HSV)
  • wirus Human Papilloma (HPV)
    HPV tworzy grupę 32 typów wywołujących różne zmiany w skórze (brodawczaki, kłykciny), w błonach śluzowych układu oddechowego, pokarmowego i moczowego. Najczęstszą formą są kłykciny kończyste sromu i pochwy przenoszone drogą płciową. Pacjentki dotknięte infekcją HPV powinny być klasyfikowane do grupy większego ryzyka, bowiem u tych kobiet znacznie częściej pojawia się dysplazja, rak przedinwazyjny i inwazyjny szyjki macicy
  • wirus cytomegalii (CMV)
    Zakażenie na ogół przebiega bezobjawowo, stwierdzono jednak, że wirus ten może się namnażać u kobiet w ciąży, co wiąże się z dużym zagrożeniem dla płodu.
  • chlamydie
    Są drobnoustrojami zaliczanymi formalnie do wirusów i najczęstszym czynnikiem infekcyjnym przenoszonym drogą płciową. U kobiet powoduje zapalenie szyjki macicy, błony śluzowej trzonu macicy, jajowodów i bardzo często prowadzi do niepłodności. Ostatnio wykazano też pewną zależność rozwoju zmian dysplastycznych i nowotworowych nabłonka szyjki macicy od infekcji tym drobnoustrojem.

Autor: lek. med. Dorota Wydro
<< wstecz   dalej >>

Powyższy artykuł przeznaczony jest do celów dydaktycznych i jest kompilacją wiedzy zgromadzonej podczas wieloletniego doświadczenia, cytatów z artykułów umieszczonych na innych stronach internetowych, w periodykach drukowanych oraz na wykładach i prezentacjach wygłaszanych na konferencjach medycznych. Jednocześnie zaznaczam, że nie roszczę sobie praw autoskich do powyższego artykułu.

Tą stronę odwiedziło już
5006084 osób